Festiwal w Cannes

Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes to jeden z najbardziej prestiżowych festiwali filmowych na świecie. Wielu twórców marzy o tym, by otrzymać słynną Złotą Palmę.

Choć dziś festiwal przyciąga tysiące ludzi z całego świata, jego początki były burzliwe. Idea narodziła się w latach 30. XX wieku, po skandalu, do którego doszło na festiwalu w Wenecji w 1938 roku. Pod wpływem nacisków Hitlera i Mussoliniego jury przyznało wówczas nagrodę nazistowskiemu filmowi propagandowemu, co spotkało się z oburzeniem Francuzów. Minister Kultury i Sztuki Jean Zay, dyplomata i historyk Philippe Erlanger oraz dziennikarz filmowy Robert Favre Le Bret postanowili stworzyć konkurencyjny festiwal wolny od politycznych wpływów. Wybrano Cannes na Lazurowym Wybrzeżu, a pierwszą edycję zaplanowano na 1 września 1939 roku.

Przygotowania ruszyły — Jean-Gabriel Domergue zaprojektował oficjalny plakat, a do miasta zaczęli przybywać pierwsi goście. Niestety, wybuch II wojny światowej pokrzyżował plany. Zdążono wyświetlić tylko jeden film – Quasimodo w reżyserii Williama Dieterle – podczas gali otwarcia 31 sierpnia. Festiwal udało się wznowić dopiero po siedmiu latach, 20 września 1946 roku, dzięki zbiórce środków na jego organizację.

Od początku przyjęto zasadę, że festiwal ma być wolny od cenzury i politycznych nacisków. W pierwszej edycji udział wzięły 21 państw, a pokazy odbywały się w dawnym miejskim kasynie. Jednak kolejne lata przyniosły trudności. W 1948 i 1950 roku z powodów finansowych festiwal w ogóle się nie odbył. W 1949 roku zawalił się dach nowo wybudowanego Palais des Festivals, a organizatorzy wprowadzili wówczas obowiązek noszenia eleganckich strojów, by podnieść rangę wydarzenia.

Początkowo Cannes konkurowało z odbywającym się w podobnym terminie festiwalem w Wenecji. Dopiero po przeniesieniu terminu na wiosnę zaczęło zyskiwać na popularności. Przyczyniły się do tego również liczne skandale, w tym słynna sytuacja z 1954 roku, gdy aktorka Simone Silva pozowała do zdjęć topless na plaży, co zakończyło się jej wydaleniem z Cannes.

W 1955 roku po raz pierwszy wręczono Złotą Palmę — nagrodę główną, której kształt nawiązuje do herbu Cannes. Autorką projektu była Lucienne Lazon. Pierwszym filmem nagrodzonym Złotą Palmą był Marty w reżyserii Delberta Manna. Dwa lata później w składzie jury po raz pierwszy zasiadła kobieta — Dolores del Rio.

Mimo starań organizatorów, by trzymać festiwal z dala od polityki, nie zawsze było to możliwe. Największym wyzwaniem okazał się rok 1968. W czasie trwania 21. edycji we Francji trwały studenckie protesty. Zamieszki w Paryżu i starcia z policją wywołały presję na organizatorów, by przerwać festiwal. Wielu twórców, w tym Roman Polański, wycofało swoje filmy. Ostatecznie festiwal zakończono przed czasem, a w tym roku nie przyznano żadnych nagród.

Dziś prestiż festiwalu jest ogromny, a Złota Palma uważana jest za jedno z najważniejszych wyróżnień filmowych. Do tej pory tylko dziewięciu reżyserów zdobyło ją dwukrotnie. Choć żaden polski twórca nie znalazł się w tym gronie, Polacy sięgali po Złotą Palmę — Andrzej Wajda otrzymał ją za Człowieka z żelaza, a Roman Polański za Pianistę.

Obok Złotej Palmy przyznawane są również inne nagrody, m.in. Grand Prix i Prix du Jury, które także cieszą się dużym prestiżem.

Autorka: Dominika Lella